Cepio — Club Cepio, onze methode

Hoe kun je de opkomst van paddenstoelen voorspellen?

1De opkomst van paddenstoelen modelleren

Tegenover de techgiganten en hun aanpak met “massale data” kiezen wij ervoor de wetenschappelijke kennis te laten spreken om de verschijning van paddenstoelen te voorspellen (wat men doorgaans een “expertmodel” noemt).
Iedereen denkt dat je miljoenen gegevens nodig hebt om een AI te bouwen. Voor het zoeken naar paddenstoelen bestaat er geen betrouwbare historiek van oogsten. De realiteit op het terrein is er een van verspreide, subjectieve en onvolledige gegevens.
Als uitkomst van ons model bieden we één indicator aan: de groei-index. Die index lees je zo:
- Schaars: kleine kans — je wacht beter nog even
- Beperkt: enkele actieve plekken — een tocht kan, maar wees selectief
- Matig: goed potentieel — mik op de gunstige zones
- Overvloedig: ideale omstandigheden — haal je mand boven!

2Er bestaan twee methodes om de opkomst van paddenstoelen te modelleren

Methode 1

De aanpak gestuurd door de data (“Data-Driven”)

Principe

“Geef mij 1 miljoen voorbeelden, en ik vind wat we kunnen samenleggen om de toekomst te voorspellen”

Bronnen: Jouw persoonsgegevens en andere
Voordelen: Ontdekt onzichtbare verbanden
Nadelen: Heeft bergen kwaliteitsvolle data nodig

Visualisatie

Berg aan data → Zwarte doos AI → Voorspellingen

Methode 2 · onze keuze

De aanpak gestuurd door de kennis (“Knowledge-Driven”)

Principe

“Ik ken de mechanismen, dus modelleer ik ze”

Bronnen: Wetenschappelijke publicaties, kennis van het terrein
Voordelen: Werkt met weinig data en is uitlegbaar
Nadelen: Begrensd door onze huidige kennis

Visualisatie

Wetenschappelijke kennis → Expliciet model → Voorspellingen

3Waarom wij kozen voor de aanpak gestuurd door de kennis (“Knowledge-driven”)

Paddenstoelen blijven een uitdaging, want hun opkomst is complex en onzeker. Net die complexiteit boeit onze wetenschappers: we hebben 50+ jaar mycologisch onderzoek en wetenschappelijke literatuur ter beschikking.
De biologische mechanismen van de ontwikkeling en de opkomst van paddenstoelen zijn goed gedocumenteerd.
Gecontroleerde studies op het terrein en in het labo geven een mooi beeld van de kinetiek (de snelheid) van opkomst en groei van onze paddenstoelen.
Ontbrekende gegevens: er bestaat geen “Netflix van het eekhoorntjesbrood” met miljoenen waarnemingen, foto's en kwaliteitsvolle annotaties
Menselijke variabiliteit: elke zoeker heeft zijn geheime plekken
Waarnemingsbias: alleen de successen worden gemeld, de mislukkingen niet!

Beter begrijpen wat een “Knowledge-driven”-model is:

Analogie: je leert vliegen met een handboek, niet door vliegtuigen te crashtesten
Concreet voorbeeld: onze weermodellen (fysica van de atmosfeer) tegenover pure AI

4De opbouw van het groeimodel van Cepio

Stap 1: we pluizen de biologie van paddenstoelen uit (eekhoorntjesbrood/boleten)

De levenscyclus van paddenstoelen: Mycelium → Stimulatie → Vruchtvorming
De uitlokkende factoren die in de literatuur zijn beschreven:
- Temperatuurschok (koudestress)
- Rehydratatie (chemisch signaal)
- Droogtestress (voortplantingsdrang)
Ons model beoordeelt episodes van temperatuurschokken. Er is een bepaald aantal koude uren nodig om de vruchtvorming van de sporoforen op gang te brengen. Idealiter komt daar een stevige regenbui bij en daarna een droge periode, en klaar is kees.

Stap 2: we vertalen de biologische verschijnselen naar eenvoudige wiskundige vergelijkingen

Temperatuurdrempels: gebaseerd op fysiologische studies
Tijdsvensters: afgeleid uit gecontroleerde waarnemingen
Interacties: modellering van de synergieën

Concreet voorbeeld:

ALS (Temperatuur < 12 °C gedurende 72 uur)
EN  (Regen > 15 mm in de volgende 5 dagen)
EN  (Geen regen gedurende 5-8 dagen daarna)
DAN Kans op vruchtvorming = 80%

Stap 3: we ijken met de gegevens die vandaag beschikbaar zijn

Weergegevens: 30 jaar historiek, overal in Europa beschikbaar
Waarnemingen op het terrein: gevallen die gedocumenteerd zijn in de wetenschappelijke literatuur (landbouwkamers, grote Europese onderzoeksinstellingen)
Regionale bijstelling: we passen ons aan de lokale eigenheden aan

Stap 4: we laten ons model draaien

Groot voordeel: we kunnen uitleggen waarom het werkt en onze uitkomst verantwoorden: de groei-index. Een voorspellend AI-model kan dat niet.
Vertrouwen: we kunnen de grenzen ervan begrijpen
Verbetering: we kunnen toekomstig onderzoek makkelijk richten om nauwkeuriger te worden

Stap 5: we valideren ons model door het terrein af te lopen met een testgroep

We valideren zonder Big Data, met kruisvalidatie (ons model testen in verschillende streken)
We toetsen ons model bij ervaren mycologen en bij gespecialiseerde groepen

Stap 6: we lanceren cepio.fr, het paddenstoelenweer

We zetten een eerste model online, afgestemd op eekhoorntjesbrood en boleten: in het weekend is het gratis, en voor 12,99 euro krijg je voorspellingen een week op voorhand (om onze kosten te dekken).

Stap 7: we analyseren de reacties en de noden, en we werken verder

We analyseren wat er van het terrein komt: tijd besteed aan prospectie, ervaring van de zoeker, foto's van de geoogste paddenstoelen, gewicht van de oogst.
We toetsen ons werk bij ervaren mycologen en bij gespecialiseerde groepen
We blijven inzetten op onderzoek en ontwikkeling om de grenzen van ons huidige model te omzeilen:
- Niet-gemodelleerde factoren: gezondheid van de gastbomen, concurrentie tussen soorten, microvariaties in de bodem
- Nauwkeurigheid: 70-80% tegenover 95% voor de beste Big Data-modellen
- Veralgemening: er is meer lokale aanpassing nodig
- Wetenschappelijke transparantie: open code, controleerbaar door de community, geen verborgen magie

5De toekomst van Cepio

Met een hybride aanpak tussen kennisgestuurde en datagestuurde modellen zullen we het beste van beide werelden kunnen combineren.

Onze toekomstige modellen worden versterkt met data: hybride modellen.
Die hybride aanpak zou het ideale platform kunnen opleveren voor elke paddenstoelenjager die niet bang is om af en toe technologie te gebruiken, om:
- Een goed moment zoeken om op prospectie te gaan
- Een plek zoeken om te prospecteren
- Een paddenstoelensoort zoeken
We begeleiden zowel beginnende als doorwinterde zoekers:
- Vragen stellen over en bijleren rond het weer, de biotopen en de biologische cyclussen die paddenstoelen nodig hebben om op te komen
- Je kennis delen door lokaal zoektips te geven

Club Cepio

Cepio vandaag

Wie zijn wij?

Thierry V.

Hugues L.